این مطلب را به دوست خود ارسال کنید

اطلاعات شما نزد پرشیا جی اف ایکس کاملا محفوظ می باشد

بزرگان عکاسی ایران : استپان استپانیان

بزرگان عکاسی ایران : استپان استپانیان
چکیده این مطلب : انتشار : 1397/11/25 0 نظر

استپان استپانیان یکی از عکاسان ارمنستانی مستقر در ایران بود که نقش مهمی در ثبت تصاویر جنبش مشروطه ایران در تبریز ایفا کرد.

در این مقاله از مجموعه مقالات معرفی بزرگان عکاسی جهان در وب سایت پرشیا جی اف ایکس به معرفی این عکاس ارمنستانی دوره مشروطه خواهیم پرداخت.​

بیوگرافی

استپان استپانیان با نام اصلی بارون اس. ک. استپانیان بین سالهای 1868 تا 1870 میلادی در روستای نورک در نزدیکی ایروان ارمنستان متولد شد. وی دوران مقدماتی تحصیل را در ایروان گذراند و تحصیلات خود را در «کلیسای جامع اچمیادزین» که مرکز روحانی کلیسای ارمنی به شمار می رفت، تکمیل کرد.

با توجه به تسلط اندیشه های انقلابی در آن دوره، در 20 سالگی به گروه مسلح «گوگونیان» پیوست. وی زمانی که قصد داشت از مرز روسیه تزاری وارد امپراتوری عثمانی شود، توسط مرزبانان روسیه دستگیر گشته و حکم او در نهایت حبس ابد با اعمال شاقه در جزیره ساخالین اعلام شد.

این جوان انقلابی دو مرتبه سعی کرد از ساخالین فرار کند اما با شکست روبرو شد. اما عاقبت بعد از 10 سال در مرتبه سوم موفق به فرار شد. نخست راهی آمریکا شد، بعد به استانبول و از آنجا به باکو سفر کرد. در نهایت در سال 1899 وارد تبریز شد، همانجا ازدواج کرد و تا ورود روس ها آنجا ماند.

با آغاز جنبش مشروطه، استپانیان نیز به مشروطه خواهان تبریز پیوست. زمانی که روس ها در سال 1911 برای سرکوبی نیروهای آزادی خواه به تبریز آمدند، به امپراتوری عثمانی پناهنده شد و سه سال بعد خانواده خود را نیز به آنجا برد.

با شروع جنگ جهانی اول و نسل کشی ارامنه، در همان روزهای نخست دستگیر و در سال 1915 در سن چهل و شش، هفت سالگی به طور مخفیانه اعدام شد.

 

آغاز فعالیت حرفه ای

او پس از گذراندن دوره تحصیلات تکمیلی در کلیسای جامع اچمیادزین، به تفلیس گرجستان رفت تا در آنجا علم و هنر عکاسی را فرا بگیرد.

در دوران تبعید به ساخالین، این فن به کمکش آمد و مورد توجه هیئت علمی اعزام شده به ساخالین قرار گرفت. کلیه ی عکس هایی که آن هیئت تهیه کردند توسط استپانیان ثبت شده و همان موقع به شکل مجموعه ای تحت عنوان «ساخالین» منتشر شد.

 

دوران اوج شهرت 

این عکاس ارمنستانی بعد از فرار از ساخالین در نهایت به تبریز آمد و همان جا مشغول حرفه عکاسی شد. وی عکاسخانه ی خود را ابتدا در کوچه ی پستخانه ی تبریز راه اندازی کرد. کمی بعد آنقدر در کار خود موفقیت کسب کرد که موفق به خرید خانه ای حیاط دار در تبریز شد و عکاسخانه اش را نیز به همان خانه انتقال داد.

بعد از ورود به تبریز به عنوان عکاس به جنبش مشروطه پیوست و تمامی تلاش خود را صرف کرد تا رخدادهای مشروطه را در تبریز ثبت کند. بیشتر عکس هایی که از مبارزات و مبارزان تبریز در دوره مشروطه در دست است، اثر اوست.

حتی پس از فرار و پناهندگی به امپراتوری عثمانی در سال 1911 عکاسخانه ای در ارزروم برپا کرد و تا پیش از دستگیری و پس از آن اعدام، کماکان به فعالیت خود در این زمینه ادامه داد.

 

تأثیر استپانیان بر هنر عکاسی

اکثر عکس هایی که اکنون از جنبش مشروطه به جا مانده، از آثار این عکاس ارمنستانی دوره مشروطه است. بسیاری از محققین و نویسندگان تاریخ عکاسی ایران، او را از پایه گذاران عکاسی مستند اجتماعی، خبری و مطبوعاتی در ایران دانسته و همچنین عده ای او را شایسته عنوان «نخستین عکاس خبری ایران» می دانند. دلیل آن است که استپانیان پیش از ثبت عکس های جنبش مشروطه در ایران، عکس های زیادی را از رخدادها و مبارزات جاری در روسیه ی تزاری، ارمنستان و بعدها امپراتوری عثمانی نیز ثبت کرده است.

 

عکس های شاخص

او در کتاب «خاطرات» خود اشاره می کند که در طول دوره تبعید در ساخالین، یک گروه پزشکی از مسکو به این جزیره اعزام شده بود تا از وضعیت پزشکی زندانی ها و زندانیان بیمار گزارش تهیه کند. مسئولیت تهیه عکس از بیماران برای این تیم به عهده استپان قرار گرفت و آنطور که گفته می شود این عکس ها اکنون در موزه آرمیتاژ سنت پترزبورگ نگهداری می شوند.

رئیس این تیم پزشکی آنتوان چخوف، نمایشنامه نویس بزرگ روس بود که در سال 1895 یک گزارش 300 صفحه ای درباره سفر خود به ساخالین منتشر کرد. عکس های استپانیان زینت بخش این گزارش بودند.

پس از مهاجرت به تبریز با ثبت چهره های شاخص جنبش مشروطه چون ستار خان، باقر خان و یپرم خان خدمت بزرگی به این جنبش کرد.

bagherkhan

 

استپانیان و علی وکیلی سفارش داده بودند تا از این عکس ها کارت پستال هایی نیز چاپ شود. در حال حاضر این کارت پستال ها جزء اسناد تاریخی ایران در دوره مشروطه محسوب می شوند.

karkonane-nazmieh-Tabriz-Panorama

صاحب منصبان واجزاء و مستخدمان اداره نظمیه ی مرکزی، تبریز، 1329 قمری (نمونه ای از پانوراماهای نخستین)

 

شاید برای شما جذاب باشد : بزرگان عکاسی جهان : ریچارد اودان | Richard Avedon

captcha Refresh

با عضویت در خبرنامه می توانید از جدیدترین مقالات، اخبار و محصولات سایت در ایمیل خود با خبر شوید...